Leenrecht

Leenrecht
MENSEN DIE IN de bibliotheek een boek of tijdschrift lenen, gaan meestal niet later alsnog in een boekenwinkel hetzelfde exemplaar kopen. Ze hebben het immers al gelezen. Hierdoor loopt een auteur inkomsten mis. Deze gederfde inkomsten moeten gecompenseerd worden en mede hiervoor is het leenrechtstelsel ingericht. Je zou ook kunnen zeggen dat bibliotheken de boeken en tijdschriften die ze uitlenen, exploiteren. Bibliotheekbezoekers betalen via hun lidmaatschap immers om boeken te mogen komen lenen.

Sinds 1996 is het wettelijk geregeld dat bibliotheken voor het uitlenen van boeken en tijdschriften een vergoeding moeten betalen. Wetenschappelijke en schoolbibliotheken zijn hiervan uitgezonderd. Deze vergoeding geldt niet alleen voor uitleningen van (literaire) boeken, maar ook voor de uitleningen van tijdschriften, bladmuziek, muziek-cd’s et cetera.

Bibliotheken houden hun uitleningen bij en betalen een vastgesteld bedrag per uitlening.

Behalve schrijvers zijn er ook nog andere rechthebbenden die aanspraak maken op een deel van dit totaalbedrag. Zo hebben uitgevers bijvoorbeeld ook recht op een (kleiner) gedeelte van het geïnde leenrecht, worden er ook periodieken uitgeleend waarvoor journalisten geld ontvangen en krijgen bijvoorbeeld ook de uitgevers van bladmuziek hun deel. Dit geld wordt verdeeld door andere stichtingen dan Lira.

De verdeling

BIBLIOTHEKEN LEVEREN ONS informatie over welke boeken ze hoe vaak hebben uitgeleend in een bepaalde periode. Inmiddels werken bijna 90 procent van de bibliotheken in Nederland hieraan mee, zodat deze steekproef een heel volledig beeld geeft van wat er zoal geleend wordt.

Aan één boek hebben soms meer auteurs meegeschreven. Bijvoorbeeld de oorspronkelijk auteur, de vertaler of bewerker én iemand die het voorwoord heeft geschreven. Stichting Lira heeft een omvangrijke database waarin precies wordt bijgehouden aan welk boek welke auteurs hebben meegewerkt. Hiervoor werken wij onder andere nauw samen met de Koninklijke Bibliotheek en onze auteurs geven ook zelf hun boektitels aan Lira op. Als wij van een bibliotheek bericht krijgen dat een bepaald ISBN is uitgeleend, zoeken wij in onze administratie de juiste auteurs erbij.

De hoogte van de vergoeding wordt bepaald aan de hand van een drietal factoren: aantal uitleningen, de boekprijs van het betreffende werk en het aandeel van de auteur (schreef de auteur alleen de inleiding of het hele boek). Hoe dit precies werkt, is na te lezen in de volgende reglementen: het repartitiereglement Leenrecht, het verdelingsreglement Leenrecht en repartitiereglement Leenrecht Multimedia.

Lira houdt bij de leenrechtuitkering 10% in ter besteding aan sociale en culturele doelen. De administratiekosten bedragen 10%, vermeerderd met 21% BTW.

Lira keert aan iedereen de leenrechtvergoeding uit. Dus ook aan auteurs die niet bij ons zijn aangesloten. Omdat het leenrecht wettelijk geregeld is (en wij de aangewezen instantie zijn om het te verdelen voor auteurs), hebben wij een brengplicht. Auteurs die nog niet in ons systeem voorkomen, sporen we dan ook op.