Voordat u aan de slag gaat

Voordat u aan de slag gaat met het stappenplan, is het verstandig om eerst onderstaande punten na te gaan:
1. Rust er auteursrecht op uw werk? 
Niet elke tekst is een auteursrechtelijk beschermd werk. Het auteursrecht ontstaat zonder enig vormvereiste en hangt af van subjectieve criteria als ‘’oorspronkelijkheid’’. Er heerst dus geen zekerheid vooraf omtrent uw auteursrecht. Alleen de rechter kan dus vaststellen of er sprake is van auteursrecht of auteursrechten inbreuk. Het auteursrecht is geldig tot 70 jaar na het overlijden van de auteur.
2. Bent u de auteursrechthebbende?
Er is een verschil tussen de ‘’maker’’ van een werk, en de ‘’auteursrechthebbende’’. Misschien heeft u een auteursrechtelijk werk geschreven in dienst van uw werkgever. Dan bent u wel de maker van dat werk, maar zonder afwijkende afspraken is uw werkgever de auteursrechthebbende. Of misschien heeft u uw rechten contractueel overgedragen? Bijvoorbeeld aan een uitgever. Soms is de uitgever ook exclusief gerechtigd om juridisch op te treden bij inbreuk op uw werk. U kunt dan contractbreuk plegen door zelf actie tegen een inbreukmaker te ondernemen.
3. Is het gebruik van uw werk op internet toegestaan?
Niet elk gebruik van uw werk door een derde partij levert een inbreuk op uw recht op. Het auteursrecht houdt in dat u, als rechthebbende, het exclusieve recht heeft om te bepalen op welke wijze uw werk wordt verveelvoudigd en openbaar gemaakt. Met betrekking tot literaire werken is het gebruikelijk dat bepaalde exploitatie rechten naar de uitgever gaan, door middel van overdracht of licentie. De uitgever wordt dan exclusief bevoegd om uw werk in een bepaalde vorm, bijvoorbeeld in boekvorm of op DVD, uit te geven. In dat geval kan de uitgever ook exclusief bevoegd zijn om op te treden als er inbreuk op uw werk wordt gemaakt. Indien u een uitgever heeft is het goed om uw contract hierop na te kijken. Blijkt het dat u niet gerechtigd bent om zelf op te treden, dan kunt u na constatering van inbreuk contact opnemen met uw uitgever.
Hiernaast bestaat een aantal wettelijke uitzonderingen die uw auteursrecht beperken. De belangrijkste beperkingen zijn:
·         het citaatrecht:
Onder omstandigheden mag een relevant deel van een werk zonder toestemming van de auteursrechthebbende worden geciteerd. De publicatie waarin wordt geciteerd dient wel serieus te zijn en er dient sprake te zijn van zogenaamd ’’functioneel’’ citeren. Een voorbeeld van een citaat dat zal zijn toegestaan is een boekrecensie of een aankondiging van verkoop, bijvoorbeeld door een boekwinkel. Ook wanneer een citaat is toegestaan, is deze gebonden aan regels, zo moet er altijd sprake zijn van een bronvermelding. Er zijn geen regels voor de hoeveelheid tekst die er geciteerd mag worden. De regel is dat  er niet meer geciteerd mag worden dan werkelijk nodig is voor het doel.
·         nieuwsexceptie:
Aan de media wordt binnen bepaalde grenzen toegestaan om (delen) van actuele onderwerpen zonder toestemming en vergoedingsvrij over te nemen uit andere media.
·          onderwijsexceptie:
Zonder toestemming van de auteur mag gebruik worden gemaakt van een werk indien dit dient ter toelichting in het onderwijs, en voor zover het beoogde, niet commerciële doel, dit rechtvaardigt. De laatste voorwaarde houdt een zogenaamde proportionaliteitseis in, er dient niet meer gebruikt te worden dan nodig is. Anders dan bij bijvoorbeeld het citaatrecht, heeft de auteur mogelijk recht op een billijke vergoeding.
Er bestaan meer wettelijke beperking op het auteursrecht dan hier opgenomen. Voor meer informatie hierover kunt u contact opnemen met Lira. Bij deze excepties geldt dat uw werk alleen gebruikt mag worden met bron- en naamsvermelding, tenzij anders is afgesproken.
4. Inbreuk op het auteursrecht
 Wanneer is er sprake van inbreuk op het auteursrecht?
In beginsel is er sprake van inbreuk, elke keer dat uw auteursrechtelijk beschermde werk wordt gebruikt zonder dat door of namens u als rechthebbende daarvoor toestemming is gegeven. Het betreft ook niet een aankondiging of een recensie of een andere exceptie. In dit geval is mogelijk sprake van inbreuk en wenst u hiertegen op te treden. U bent het misschien niet eens met de context waarin uw tekst wordt gebruikt (bijvoorbeeld een website van een bepaalde politieke kleur), of er is sprake van commercieel gebruik waardoor u mogelijk inkomsten misloopt.
 Wat is plagiaat?
Veel verwarring bestaat over het begrip plagiaat. Wanneer is sprake van plagiaat? Plagiaat is niets anders dan een vorm van inbreuk op uw auteursrecht. De pleger van plagiaat gebruikt uw werk al dan niet met uw toestemming, maar doet het voorkomen alsof dit zijn eigen oorspronkelijke werk is. Op internet wordt veelvuldig plagiaat gepleegd. Vaak worden teksten overgenomen zonder bronvermelding op weblogs of nieuws websites. Ook in het geval u uw werk aantreft zonder dat  hierbij de bron of uw naam vermeld wordt wilt u misschien actie ondernemen.
Het kan natuurlijk ook dat uw werk voorkomt op een privé blog van iemand en u vindt dit geen probleem, of uw werk wordt gebruikt voor een doel waarmee u sympathiseert. Bedenk dat de keus om actie te ondernemen steeds aan u is. In sommige gevallen dient u echter op basis van uw contract ook uw uitgever op de hoogte te stellen
Klik hier om naar het Lira Stappenplan te gaan.