Veelgestelde vragen

Algemeen

Wat is Lira?
De Stichting Literaire Rechten Auteurs (Lira) is de auteursrechtorganisatie voor schrijvers, vertalers en freelance journalisten. Lira incasseert geld voor het (her)gebruik van teksten en betaalt aan auteurs hiervoor een vergoeding uit. Daarnaast zet Lira zich als belangenbehartiger in om de positie van auteurs in Nederland structureel te verbeteren. Hier kunt u de brochure downloaden met uitleg over onze activiteiten.
Moet ik mij aansluiten bij Lira om aanspraak te kunnen maken op vergoedingen?
Dat hoeft niet om in aanmerking te komen voor de uitkeringen van wettelijke geldstromen zoals leenrecht, reprorecht en thuiskopie. Maar als u aanspraak wilt maken op kabelgeld (vooral van belang voor audiovisuele auteurs zoals scenarioschrijvers), dan moet u bij Lira zijn aangesloten met een contract. Aansluiting brengt ook andere voordelen met zich mee. Hier vindt u alle voordelen op een rijtje.
Wanneer worden de vergoedingen uitbetaald?
Lira keert jaarlijks de vergoedingen van de verschillende geldstromen uit. Actuele uitkeringsschema’s kun u altijd vinden in ons Lira Bulletin.
Moet ik zelf opgeven welke werken van mij gebruikt zijn?
Niet altijd, maar in sommige gevallen wel. Voor werk dat uitgezonden is op radio en/of televisie vragen we u om opgave te doen van de programma’s waaraan u heeft meegeschreven zodat wij de hoogte van uw kabel- en thuiskopie-uitkering kunnen bepalen. Ook freelance journalisten vragen wij om opgave van hun werk te doen en door te geven welke kranten- en tijdschriftenartikelen zij hebben geschreven.
Wat zijn gangbare tarieven die ik kan vragen voor mijn werk?
Voor vragen met betrekking tot individuele vergoedingen, honoraria of andere gehanteerde tarieven verwijzen wij graag naar de beroepsverenigingen: de Vereniging van Schrijvers en Vertalers en de Nederlandse Vereniging van Journalisten.
Ik wil graag in contact komen met een auteur. Kan Lira mij het adres geven?
Lira geeft in verband met de Wet Bescherming Persoonsgegevens geen gegevens van auteurs door aan derden. Mocht u in contact willen treden met een auteur, dan stuurt Lira, mits in het bezit van de gegevens van de auteur, uw verzoek graag door.

Aansluitingscontract

Waarom zou ik mij aansluiten bij Lira?
Lira beheert collectief uw rechten en aanspraken die u zelf individueel niet of lastig kunt beheren. Wij keren aan schrijvers, vertalers en freelance journalisten vergoedingen uit voor leenrecht, thuiskopie, reprorecht en kabelgeld. Om in aanmerking te komen voor kabeluitkeringen is aansluiting bij Lira een vereiste. Lira onderhandelt namens haar aangeslotenen met uitgevers en producenten over collectieve vormen van exploitatie, zodat individuele relaties niet verstoord raken. Er zijn ook andere voordelen, die wij hier voor u op een rijtje hebben gezet.
Hoe kan ik me aansluiten bij Stichting Lira?
U kunt zich aansluiten door het aansluitingscontract in te vullen en te ondertekenen.  Voor de bijlage en voorwaarden kunt u hier terecht en de statuten en reglementen vindt u hier. Als u het liever per post ontvangt kunt u contact met ons opnemen.
Wat doet Lira met de rechten die ik overdraag?
Lira onderhandelt collectief over (her)gebruik van werk van onze aangesloten auteurs. Schrijvers willen gelezen worden en zijn gebaat bij een zo breed mogelijk aanbod. Het is daarbij de taak van Lira om schrijvers op een eerlijke manier te laten delen in de opbrengsten die met dat aanbod gegenereerd worden. Lira wil geen mogelijke exploitaties in de weg staan, maar wil verzekeren dat auteurs daarvoor de vergoedingen ontvangen die hen toekomen. Die opdracht geeft u aan Lira met het overdragen van uw rechten.
Waarom is er een (verplichte) basisoverdracht van rechten opgenomen?
Lira behartigt de collectieve belangen van auteurs en heeft deze rechten nodig in haar onderhandelingen met derden. Uiteraard geldt bij zulke onderhandelingen de macht van het getal; hoe meer aangeslotenen hun rechten aan Lira overdragen om die voor hen te beheren, hoe sterker de uitgangspositie van Lira tijdens de diverse onderhandelingen.
Krijg ik problemen met mijn uitgever als ik bij Lira ben aangesloten?
Na aansluiting bij Lira kunt u nog steeds zelf afspraken maken met uw uitgever over de exploitatie van uw werk. Lira heeft geen bemoeienis met individuele contractafspraken tussen uitgevers en schrijvers en Lira is geen agent. Vorig jaar heeft Lira een samenwerkingsovereenkomst met het Nederlands Uitgeversverbond (NUV) getekend, waarbij is overeengekomen dat Lira de aan haar overgedragen rechten collectief exploiteert. Daarbij gaat het om het (her)gebruik van uw werk door derden (dus dit valt buiten de oorspronkelijke opdrachtovereenkomst met uw uitgever). Het gaat dan om vergoedingen die u niet of nauwelijks individueel kunt incasseren. Het NUV beveelt haar leden zelfs aan om auteurs te stimuleren zich voor de collectieve rechtenverlening bij Lira aan te sluiten.
Kan ik mijn rechten ook nog overdragen aan mijn uitgever na het ondertekenen van het contract met Lira?
Deels wel en deels niet. Alle (primaire) rechten die nodig zijn om een boek uit te geven kunt u overdragen of in licentie geven aan uw uitgever. Maar als het gaat om uw collectieve rechten die al zijn overgedragen aan Lira is het antwoord nee. Volgens de wet geldt namelijk de eerste overdracht. U kunt uw rechten dus niet twee keer overdragen, net zoals u uw huis niet twee keer kunt verkopen.
Ik heb mijn rechten al overgedragen aan mijn uitgever, kan ik ze nu ook aan Lira overdragen?
Dat hangt ervan af. U kunt geen rechten op specifieke werken overdragen aan Lira, die u eerder al heeft overgedragen aan een uitgever of producent. Volgens de wet geldt namelijk de eerste overdracht. U kunt zich nog steeds wel aansluiten bij Lira en de overdracht van uw rechten aan Lira geldt dan uitsluitend voor de werken waarvoor deze rechten nog niet aan de producent of uitgever waren overgedragen én voor de werken die u in de toekomst gaat schrijven.
Zijn er voor alle rechten die ik aan Lira overdraag al collectieve afspraken gemaakt en ontvang ik voor all rechten al een vergoeding?
Voor veel rechten wel, maar nog niet voor alle. Lira werkt er hard aan om in de toekomst ook voor deze nieuwe exploitatievormen collectieve afspraken te maken.
Wat wordt in het aansluitingscontract bedoeld met “niet-exclusieve last en volmacht”?
De in deze paragraaf genoemde rechten draagt u niet over aan Lira, maar u geeft Lira wel de mogelijkheid om namens u over vergoedingen te onderhandelen. Hierdoor behoudt u te allen tijde de mogelijkheid om zelf over deze rechten te onderhandelen, mocht er geen collectieve regeling tot stand komen.
Wat is een facultatieve overdracht?
Deze overdracht is vrijwillig. U kunt dus kiezen of u wilt dat Lira deze rechten beheert of dat u dit liever zelf doet. Als u, net als duizenden auteurs die u voorgingen, ook deze facultatieve rechten overdraagt, zorgt u dat Lira een sterke onderhandelingspositie behoudt.
Moet ik een bepaling in mijn contract opnemen mijn producent als ik ben aangesloten bij Lira?
De meeste exploitanten en opdrachtgevers erkennen inmiddels het belang van het werk dat Lira voor aangesloten auteurs doet. Wij raden u aan om in contracten met producenten een zogenaamde Lira-clausule op te nemen, om kenbaar te maken dat een aantal rechten collectief beheerd worden. Deze Lira clausule luidt als volgt:

‘Van deze overeenkomst zijn uitgesloten de auteursrechten, aanspraken en bevoegdheden waaromtrent de schrijver/vertaler/bewerker een aansluitingscontract met Stichting Lira heeft gesloten. Dit aansluitingscontract is partijen genoegzaam bekend. Een met de origineel overeenstemmende kopie van het aansluitingscontract waarop een overzicht staat van de door de auteur aan Lira overgedragen en anderzijds toevertrouwde rechten, aanspraken en bevoegdheden, is aan de overeenkomst gehecht. Bij strijdigheid met bepalingen in de overeenkomst gelden de bepalingen van het Lira-aansluitingscontract.'

Daarnaast dient u daarbij een kopie van het Lira aansluitingscontract aan het originele contract met de producent te hechten.

Freelance Journalisten

Waarom zou ik me bij Lira aansluiten als ik al lid ben van Nieuwswaarde?
Stichting Nieuwswaarde is in 2009 samengegaan met Lira. Lira heeft de afgelopen jaren de uitkeringen voor journalisten al verzorgd. Lira is bezig nieuwe vergoedingsstromen voor journalisten op gang te brengen. Dit geldt bijvoorbeeld voor de toenemende grootschalige digitaliseringsprojecten en ook voor de 'kabelgeld'vergoedingen. Dit zijn vaak langdurige onderhandelingsprocessen, waarbij Lira's positie sterker is naarmate nog meer journalisten zich bij ons aansluiten. Alle voordelen van aansluiting bij Lira vindt u hier op een rijtje.
Krijg ik problemen met mijn uitgever als ik me bij Lira aansluit?
Na aansluiting bij Lira kunt u nog steeds zelf afspraken maken met uw uitgever over de exploitatie van uw werk. Lira heeft geen bemoeienis met individuele contractafspraken tussen opdrachtgevers en journalisten en Lira is geen agent. Vorig jaar heeft Lira een samenwerkingsovereenkomst met het Nederlands Uitgeversverbond (NUV) getekend, waarbij is overeengekomen dat Lira de aan haar overgedragen rechten collectief exploiteert. Daarbij gaat het om het (her)gebruik van uw werk door derden (dus dit valt buiten de    oorspronkelijke opdrachtovereenkomst met uw uitgever). Het gaat dan om vergoedingen die u niet of nauwelijks individueel kunt incasseren. Het NUV beveelt haar leden zelfs aan om auteurs te stimuleren zich voor de collectieve rechtenverlening bij Lira aan te sluiten.
Krijg ik problemen met mijn producent/omroep als ik me bij Lira aansluit?
Een televisieproducent of omroep kan zonder problemen van de auteur zelf de rechten verwerven om een werk uit te zenden, mits daarbij de collectieve vergoedingsaanspraken die via Lira lopen (zoals bijvoorbeeld de thuiskopievergoedingen) worden gehonoreerd. U kunt uw rechten maar één keer overdragen: liggen ze bij Lira dan kunt u ze niet nogmaals overdragen aan uw opdrachtgever. U doet er daarom verstandig aan om in contracten met producenten een Lira-clausule op te nemen: 'Van deze overeenkomst zijn uitgesloten de auteursrechten, aanspraken en bevoegdheden waaromtrent de schrijver/vertaler/bewerker een aansluitingscontract met Stichting Lira heeft gesloten. Dit aansluitingscontract is partijen genoegzaam bekend. Een met het origineel overeenstemmende kopie van het aansluitingscontract waarop een overzicht staat van de door de auteur aan Lira overgedragen en anderszins toevertrouwde rechten, aanspraken en bevoegdheden, is aan de overeenkomst gehecht. Bij strijdigheid met bepalingen in de overeenkomst gelden de bepalingen van het Lira-aansluitingscontract'. U dient daarbij een kopie van het Lira aansluitingscontract aan het originele contract met de producent te hechten.
Als mijn teksten van mijn weblog door anderen worden gebruikt, wat doet Lira dan?
In dit soort individuele gevallen doet Lira in beginsel niets. Als u tegen een dergelijke inbreuk op uw auteursrecht wilt optreden, kunt u daarvoor Lira's 'stappenplan bij plagiaat' gebruiken. U kunt ook terecht voor hulp en advies bij de juridische dienst van de NVJ of de FLA als u daar lid van bent. Maar als het gaat om grootschalig hergebruik van werken van Lira's aangeslotenen (denk bijvoorbeeld aan Google die zonder toestemming miljoenen boeken online wil plaatsen) dan treedt Lira collectief op.
Geef ik mijn auteursrecht weg als ik het contract onderteken?
Nee, u geeft niet al uw rechten weg door aansluiting bij Lira, maar alleen die rechten die zijn aangekruist. De rechten die u overdraagt aan Lira zijn zoveel mogelijk beperkt tot exploitatievormen waarvoor u individueel niet of heel moeilijk een vergoeding kunt bedingen. Daarmee krijgt Lira voldoende slagkracht om het voortbestaan van de huidige vergoedingen veilig te stellen en om nieuwe collectieve geldstromen op gang te brengen. Lira is een stichting zonder winstoogmerk en wordt bestuurd door schrijvers en journalisten. Hun belang staat voorop.
Krijg ik van Lira een vergoeding voor mijn werken die op de website van mijn opdrachtgever staan?
Nee. Als u met uw opdrachtgever overeenkomt dat deze uw werk mag gebruiken op zijn website dan gaat dat buiten Lira om. Wij incasseren daarvoor geen vergoeding en u ontvangt dus ook niets daarvoor. Wilt u niet dat uw opdrachtgever uw werk onbeperkt en zonder vergoeding kan hergebruiken, dan dient u dat met uw opdrachtgever af te stemmen. Lira treedt op en vraagt een vergoeding namens haar achterban wanneer anderen dan uw opdrachtgever uw werk hergebruiken - zoals bijvoorbeeld Google Books of bibliotheken en archieven die uw werk online plaatsen zonder toestemming.
Moet ik alle vakjes aankruisen?
Nee. Sommige vakjes zijn al aangekruist, dat zijn de verplichte overdrachten (onder I) en niet-exclusieve licenties/volmachten (onder II). Onder III staan de 'digitale rechten' en daar kunt u zelf kiezen of u ze aankruist. In het schema journalistieke vergoedingen kunt u per recht zien op welke geldstromen u recht heeft als u dat overdraagt.
De aansluitingsovereenkomst en alle bijlagen zijn wel erg veel 'kleine lettertjes'. Moet ik me zorgen maken?
Nee. Bij het aansluitingscontract van Lira horen een bijlage en voorwaarden. Ook onze statuten en de uitkeringsreglementen maken deel uit van het contract. Het zijn inderdaad veel 'kleine lettertjes'. Altijd goed om te lezen natuurlijk, maar ter geruststelling: de beroepsorganisaties NVJ en FLA hebben alles zorgvuldig doorgenomen en met Lira besproken. Zij steunen aansluiting bij Lira van harte.
Hoeveel geld kan ik verwachten?
Dat verschilt per jaar. Ieder jaar kunt u opgave doen van uw werk en de bestaande uitkeringen hangen vaak af van het honorarium dat u heeft ontvangen. Lira keert collectieve vergoedingen uit die voortvloeien uit de Auteurswet: leenrecht-, reprorecht- en thuiskopievergoedingen. Stichting Leenrecht incasseert geld bij openbare bibliotheken voor de uitleningen van boeken en tijdschriften. Stichting Reprorecht incasseert bij overheid, onderwijs en bedrijfsleven voor het kopiëren uit boeken, kranten en tijdschriften. Stichting De Thuiskopie incasseert bij fabrikanten en importeurs van blanco dragers de thuiskopievergoeding. Stichting Lira verdeelt vervolgens het deel van deze wettelijke vergoedingen dat is bedoeld voor de makers van tekst. Daarbij moeten wij helaas constateren dat deze geldstromen terug lopen: bibliotheken lenen steeds  minder uit en worden geconfronteerd met ernstige bezuinigingsmaatregelen. Er wordt steeds minder gefotokopieerd en er is nog geen 'digitaal' leenrecht of reprorecht. Het kabinet heeft de thuiskopieregeling al jaren bevroren waardoor de vergoedingen drastisch dalen en overweegt nu om de thuiskopieregeling af te schaffen.
Wat doet Lira met mijn rechten?
Lira maakt zich sterk voor uw rechten wanneer u werken zonder uw toestemming door anderen worden gebruikt. Dus als Google 12 miljoen boeken digitaliseert is dat een grootschalige inbreuk. Dan komen wij in actie. Bibliotheken, musea en archieven die zonder toestemming andermans werk online plaatsen, krijgen  van Lira de mogelijkheid om een handige collectieve regeling te treffen in ruil voor een redelijke vergoeding. Zo helpen wij instellingen om aan hun wettelijke verplichtingen te voldoen, terwijl tegelijkertijd uw belangen worden gehonoreerd.
Waarom moet ik zelf uitzoeken voor welke tijdschriften en kranten ik wat heb geschreven?
Omdat wij uw opgaven nodig hebben om uit te kunnen keren, is het belangrijk dat u bijhoudt wat u voor welke titels heeft geschreven en wat het honorarium voor uw werk was. Lira beschikt zelf niet over die  gegevens, dus het is zaak dat u dit zorgvuldig bijhoudt om in aanmerking te kunnen komen voor een vergoeding. Jaarlijks nodigen wij u uit om opgave te doen.
Hoe controleert Lira de aanmeldingen voor vergoedingen?
Boven een bepaald bedrag worden de opgaven standaard door ons gecontroleerd en vragen wij om onderbouwing met facturen, jaaropgaven of ander bewijsmateriaal. Daarnaast voeren wij steekproefsgewijs ieder jaar controles op de opgaven uit.
Ik ben een vakbladjournalist. Keert Lira ook aan vakbladjournalisten uit?
Als het vakblad is uitgeleend door openbare bibliotheken (Lira ontvangt gegevens over de uitleningen van bibliotheken), dan krijgt u via Lira een leenrechtvergoeding. De reprorechtvergoeding krijgt u in principe via uw uitgever. Is dat niet het geval, dan kunt u onder bepaalde voorwaarden een beroep doen op het Auteursfonds Reprorecht.
Moet ik lid zijn van een vakbond/vakvereniging om me bij Lira aan te sluiten?
Nee dat hoeft niet. Bovendien is aansluiting bij Lira gratis.
Staan vakorganisaties zoals NVJ en FLA achter het Lira-contract?
Ja, zij ondersteunen aansluiting bij Lira van harte. Beide organisaties hebben een bestuurlijke vertegenwoordiging in Lira.
Hoe ingewikkeld is het om opgave van werken te doen bij Lira en hoe vaak moet ik dat doen?
Wij nodigen u jaarlijks uit om opgave te doen. Dit kan via de opgavenformulieren en gemakkelijk online via onze beveiligde portal, waarvoor we u de inlogcodes zullen sturen (als u die niet al heeft ontvangen).
Waarom ontvang ik de statuten en reglementen niet per post?
Omdat Lira op de kosten let. Wij ontvangen geen subsidie maar moeten onze werkzaamheden bekostigen uit een inhouding op de uitkeringen die wij doen. U kunt de statuten en reglementen online bekijken en op verzoek sturen wij ze u graag toe.
Heb ik stemrecht als ik lid van Lira word en over welke onderwerpen mag ik stemmen?
Ja, aangeslotenen hebben stemrecht bij de jaarlijkse vergadering. Zij kunnen stemmen over het beleid, de bestuursbenoemingen en zelf ook onderwerpen agenderen. Hoe dat werkt kunt u lezen in de statuten.
Moet ik iets betalen voor aansluiting bij Lira?
Nee, aansluiting is gratis.
Kan ik ook met terugwerkende kracht aanspraak maken op vergoedingen?
Lira hanteert een na-claim termijn van 3 jaar. Wij reserveren jaarlijks bij de uitkeringen een bedrag voor  deze na-claims. Maar: we kunnen nooit meer uitkeren dan wij hebben ontvangen natuurlijk. Dus als de reserve niet volstaat, kan het zijn dat u minder ontvangt dan wanneer u op tijd uw claim had ingediend. Wij raden u daarom aan om jaarlijks op tijd uw opgave in te dienen. Mocht er na 3 jaar nog geld in de reserve zijn overgebleven, dan wordt dat weer toegevoegd aan de te verdelen gelden.
Zit er voldoende geld in de pot? Hoe meer journalisten zich melden, hoe dunner de spoeling wordt?
Dat klopt: hoe meer freelance journalisten zich bij Lira melden, hoe dunner de spoeling wordt. Lira streeft er echter naar om aan álle makers de hun toekomende wettelijke vergoedingen uit te keren en wij doen daarom een beroep op de onderlinge solidariteit van journalisten.
Voor welke redactiewerkzaamheden die ik als (freelance) omroepjournalist heb gedaan voor radio en/of televisie keert Lira Nieuwswaarde thuiskopievergoedingen uit?
Alle vooruit geschreven teksten (bijvoorbeeld presentatieteksten) die daadwerkelijk in uitgezonden actualiteitenprogramma’s  voor commerciële, publieke en regionale zenders zijn gebruikt, kunt u in principe opgeven. Lira Nieuwswaarde keert geen thuiskopievergoedingen uit voor eindredactie- en researchwerkzaamheden.
Kan ik de publicaties van mijn foto’s ook bij Lira Nieuwswaarde opgeven?
Nee, per 30 juni 2009 zijn de verplichtingen met betrekking tot de belangen van de fotojournalisten overgedragen aan Pictoright. Omdat Pictoright in het vervolg de inning en de verdeling van de collectieve rechten voor haar rekening neemt, dient u als fotojournalist uw publicaties hier op te geven.

Leenrecht

Wat is leenrecht?
Op grond van de Auteurswet betalen openbare bibliotheken in Nederland een leenrechtvergoeding aan Stichting Leenrecht  voor het uitlenen van auteursrechtelijk beschermde werken zoals (luister)boeken, tijdschriften en dvd’s. Stichting Leenrecht heeft Stichting Lira aangewezen om het deel van de leenrecht¬vergoedingen dat bestemd is voor auteurs, vertalers, bewerkers, freelance journalisten en samenstellers te verdelen en uit te keren.
Moet ik opgave doen van mijn werk voor de leenrechtuitkering?
Om in aanmerking te komen voor een leenrechtvergoeding voor publicaties in kranten en tijdschriften kunt u jaarlijks opgave doen. Dit kan snel en gemakkelijk via de portal, waarop u kunt inloggen via onze website. Voor de uitleningen van uw boeken door openbare bibliotheken is opgave niet nodig omdat Lira gegevens ontvangt van de bibliotheken. Wel vragen wij u jaarlijks om uw gegevens te controleren via onze portal.
Hoe wordt mijn leenrechtvergoeding berekend?
De hoogte van de leenrechtvergoeding wordt berekend op grond van het aantal uitleningen en de officiële verkoopprijs van het boek. Per boek wordt uw leenrechtvergoeding berekend door het aantal uitleningen in een jaar te vermenigvuldigen met de prijs van het werk. Het resultaat, uitgedrukt in een aantal punten, wordt vermenigvuldigd met het bedrag dat per punt beschikbaar is en het procentuele aandeel dat u in het werk heeft.
Waarom krijgt een vertaler een aandeel van 70 procent?
De auteur krijgt 100 procent als het een oorspronkelijk Nederlands werk betreft. Als er meerdere auteurs aan één boek hebben gewerkt wordt de vergoeding onder hen verdeeld. Bij vertaalde werken moet de buitenlandse auteur ook een aandeel krijgen in de verdeling. Voor deze oorspronkelijke auteur wordt dan 30 procent berekend. Lira keert ook leenrechtvergoedingen uit aan buitenlandse auteurs wanneer deze aangeslotenen zin bij een zusterorganisatie. De toegekende percentages zijn reglementair vastgesteld. Afwijkende percentages dienen schriftelijk ingediend te worden en moeten door alle betrokken rechthebbenden worden geaccordeerd.
Wat is het verschil tussen een gesproken boek en een luisterboek?
Nederlandse uitgevers hebben afspraken gemaakt met organisaties van gehandicapten om boeken te maken voor visueel gehandicapten. Dit zijn gesproken boeken, ook wel daisy-ROMs genoemd. Het gesproken boek is dus expliciet bedoeld voor visueel gehandicapten. In tegenstelling tot het gesproken boek is een luisterboek een commercieel werk. Het is niet specifiek bedoeld voor visueel gehandicapten. Omdat het commercieel geëxploiteerd wordt is de leenrechtvergoeding voor een luisterboek ook hoger dan die voor een gewoon boek of een gesproken boek.

Reprorecht

Wat is reprorecht?
Op grond van de Auteurswet betalen bedrijven, overheids- en onderwijsinstellingen in Nederland een vergoeding voor het maken van kopieën van auteursrechtelijk beschermd materiaal aan Stichting Reprorecht. Stichting Lira is aangewezen door Stichting Reprorecht om het auteursdeel van deze vergoedingen in de categorieën algemene literatuur, kranten en publiekstijdschriften aan rechthebbende schrijvers uit te keren. De uitkeringen voor algemene literatuur worden toegevoegd aan de jaarlijkse leenrechtuitkering en tegelijkertijd daarmee verdeeld onder de rechthebbenden.
Moet ik opgave doen van mijn werk voor de reprorechtuitkering?
Om in aanmerking te komen voor een reprorechtvergoeding voor publicaties in kranten en publiekstijdschriften kunt u jaarlijks opgave doen. Dit kan snel en gemakkelijk via de portal, waarop u kunt inloggen via onze website. Voor uw artikelen in vakbladen en wetenschappelijke of educatieve tijdschriften krijgt u uw uitkering in principe via uw uitgever. Is dat niet het geval, dan komt u onder bepaalde voorwaarden in aanmerking voor een uitkering uit het Auteursfonds Reprorecht.
Waarom krijg ik geen vergoeding voor digitaal kopiëren?
Stichting Reprorecht incasseert geen gelden voor digitaal gebruik van auteursrechtelijk beschermd materiaal. De vergoedingen die instellingen en bedrijven betalen aan Stichting Reprorecht betreffen uitsluitend het kopiëren van papier naar papier. Vandaar dat wij u voor het digitaal reproduceren van uw werk (nog) geen geld kunnen uitkeren.

Thuiskopie en kabel

Wat is thuiskopiegeld?
Volgens de Auteurswet mogen consumenten van auteursrechtelijk beschermd materiaal zoals films, televisieseries, documentaires en actualiteitenprogramma’s een kopie maken voor privé gebruik. Daartegenover staat dat er dan wel een redelijke vergoeding voor de rechthebbenden moet worden betaald. Deze vergoedingen worden betaald door fabrikanten en importeurs van (video)banden, cd’s en dvd’s en geïncasseerd door Stichting De Thuiskopie. Lira keert het deel dat bestemd is voor schrijvers en vertalers en freelance journalisten uit.
Wat is kabelgeld?
Kabelmaatschappijen en soortgelijke distributeurs ontvangen het signaal van de Publieke Omroep, verwerken dat in een infrastructuur en verkopen dat vervolgens via een abonnement aan de consument. Distributeurs hebben toestemming van de rechthebbenden nodig voor deze exploitatie. Periodiek komen de distributeurs en de vertegenwoordigers van de rechthebbenden samen om afspraken te maken over de tarieven. Stichting Lira keert het deel van de kabelvergoedingen dat bestemd is voor makers van tekst (veelal scenarioschrijvers, vertalers, bewerkers en ondertitelaars) uit.
Moet ik opgave doen van mijn werk voor de thuiskopie- en kabeluitkering?
Ja. Om in aanmerking te komen voor deze vergoedingen kunt u jaarlijks opgave doen. Dit kan snel en gemakkelijk via de portal, waarop u kunt inloggen via onze website. Lira koopt bronbestanden met gegevens over televisieprogramma’s: wanneer ze uitgezonden zijn, op welk net en hoe lang ze duurden. Met behulp van televisiegidsen, internet en met de opgaven die onze scenaristen zelf doen, achterhalen we welke aflevering precies is uitgezonden en wie er allemaal aan meegeschreven hebben.

Digitaliseringsprojecten en Google

Wat doet Lira met digitaliseringsprojecten?
Lira heeft samen met Pictoright een toestemmingsregeling ontwikkeld voor bibliotheken, musea, archieven en andere cultureel erfgoedinstellingen. Met zo’n regeling kan een instelling die haar collectie wil digitaliseren en online beschikbaar wil stellen op gemakkelijke wijze toestemming verkrijgen.

Voor meer informatie over de regeling, of andere vragen met betrekking tot digitalisering, kunt u contact met ons opnemen. Meer informatie vindt u ook op bij het Meldpunt Digitalisering.
Wat doet Lira met Google Books?
Google heeft miljoenen boeken, waaronder ook werk van onze aangeslotenen, zonder de benodigde toestemming gedigitaliseerd en online gezet. Lira heeft bezwaar tegen zo’n grootschalige inbreuk op het auteursrecht en volgt de rechtszaken over Google op de voet. Hier vindt u meer informatie.

Vragen over het auteursrecht

Iemand heeft mijn werk gebruikt zonder mijn toestemming, wat nu?
Als auteursrechthebbende heeft u de zeggenschap over uw werk. Als iemand uw werk wil (her)gebruiken dan is hier vooraf toestemming van u voor nodig. Verleent u deze niet, dan wordt uw auteursrecht geschonden. U kunt in dit geval het Lira stappenplan gebruiken.
Ik heb een boek geschreven, hoe kan ik hierop mijn auteursrecht krijgen?
Het auteursrecht ontstaat automatisch op het moment dat een werk gemaakt wordt. Desondanks kan het soms raadzaam zijn om uw werk te registreren of op een andere manier vast te leggen. Dat kan op verschillende manieren:

- De Belastingdienst :door middel van een onderhandse akte kunt u uw werk laten registreren. Meer informatie vindt u op de website van de belastingdienst.

- Het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom: door middel van een I-depot kunt u uw werk laten registreren.

- De notaris: U kunt uw werk via een zogeheten authentieke akte vast laten leggen. Hierin wordt aangegeven dat op een bepaalde datum het werk “voor gezien” wordt beschouwd. Dit is een relatief dure manier om een werk te registreren, maar wordt gezien als zware bewijslast.
Is de titel van mijn werk ook beschermd door het auteursrecht?
Het auteursrecht ontstaat automatisch op het moment dat een werk gemaakt wordt. Hierbij is het echter wel van belang dat het gaat om een werk waarbij de originaliteit en creativiteit van de maker centraal staat. Een titel of slagzin als “Drie Dwaze Dagen” is hierdoor niet beschermd, terwijl “Het leven is vurrukkelluk” door de originele schrijfwijze bijvoorbeeld wel auteursrechtelijk beschermd is.
Mag ik een bestaande tekst bewerken, vertalen of overnemen?
U mag een bestaande tekst alleen bewerken, vertalen of overnemen als u hier vooraf toestemming van de auteur voor heeft gekregen. Wel geldt hierbij dat u altijd de persoonlijkheidsrechten van de maker(s) moet honoreren. Zo zijn een bron- en naamsvermelding verplicht, tenzij u anders overeenkomst met de auteur. Het is daarnaast toegestaan om te citeren uit reeds gepubliceerde werken. Maar ook bij het citaatrecht moeten de persoonlijkheidsrechten van de auteur worden gehonoreerd.
Als ik in loondienst schrijf, kom ik dan in aanmerking voor een vergoeding?
Meestal niet. Doorgaan is het zo dat voor een werk dat in loondienst gemaakt is, het auteursrecht bij de werkgever rust. Maar dit is geen dwingend recht en u kunt hierover andere afspraken met uw werkgever maken.
Wat voor vergoeding kan ik vragen wanneer mijn toneelstuk wordt opgevoerd?
In Nederland kunt u zelf afspraken maken met het impresariaat en het gezelschap. Voor vragen over tarieven kunt u het best contact opnemen met deVereniging van Letterkundigen. Zij kunnen u hierin adviseren.
Keert Lira vergoedingen uit aan erfgenamen?
Ja, Lira keert de vergoedingen na het overlijden van de oorspronkelijke auteur uit aan de erfgenamen. Wel worden de erfgenamen verzocht zich bij Lira te melden zodat alles wat noodzakelijk is, geregeld kan worden. 70 Jaar na het overlijden van de maker komen zijn werken in het publieke domein en dan vervalt de grondslag voor auteursrechtelijke vergoedingen.
Welke documenten heb ik nodig om het erfrecht te regelen bij Lira?
Lira vraagt om een Verklaring van Erfrecht, een document dat op te vragen is bij de notaris.

Lira Portal: uw gegevens

Ik heb een nieuw boek geschreven. Kan ik dit opgeven bij Lira?
Via de Lira portal heeft u altijd inzage in uw gegevens. Hier staan onder andere alle werken die bij ons bekend zijn, maar ook uw adres- en bankgegevens. Correcties en aanvullingen op de bestaande gegevens kunnen direct worden gedaan.
Hoe geef ik een adreswijziging door?
Via de portal heeft u altijd inzage in uw adresgegevens. Ook kunt u via de portal zelf uw adres wijzigen.
Hoe geef ik een bankrekening door?
Via de portal heeft u altijd inzage in uw bank- en betalinggegevens. Ook kunt u via de portal zelf uw bankrekening wijzigen.
De boekprijs klopt niet (meer). Hoe pas ik deze aan?
De boekprijs die Lira hanteert, is de prijs die het boek had op het moment waarop het boek voor het eerst verscheen. Tussentijdse prijsverhogingen (of -verlagingen) worden niet meegenomen in de berekening en verdeling van de leenrechtvergoeding. Pas wanneer het werk opnieuw verschijnt met een nieuw ISBN/EAN zal de nieuwe prijs opgevoerd worden. Boeken waarvan de prijs onbekend is bij Lira, krijgen standaardprijzen toegekend. Boeken die voor 2006 zijn verschenen krijgen een gemiddelde prijs van 11,34 euro. Boeken die na 2006 zijn verschenen krijgen een gemiddelde prijs van 16,73 euro toegekend. Het is aan de rechthebbende(n) om eventuele correcties door te geven aan Lira. Dit kan te allen tijde gebeuren. Bij de nabetaling zal er dan gecorrigeerd worden en het te veel of te weinig uitgekeerde leenrecht zal verrekend worden. Lira controleert de boekprijzen door de Cumulatieve Catalogus van Brinkman te raadplegen. Deze catalogus is bepalend bij twijfel en/of onduidelijkheden.